Japanse wijsheden die je nog niet kende

17 juli 2020

Je kent ze vast wel: de boeken met een Japanse kersenbloesem of bonsai boompje op de kaft. Boeken over Ikigai, wabi-sabi, en shinrin-yoku. Ik heb geen idee wat het allemaal betekent, maar het gaat over geluk, rust, eenvoud, imperfectie, gezondheid. Niet per se onderwerpen waar alleen Japanners goed in zijn. En toch spreken die Japanse wijsheden ons zo aan.

Ik had er persoonlijk niet zo veel mee. Ik dacht bij mezelf: de Japanse cultuur is zo anders dan die van mij, hoe zou ik dat dan moeten integreren in mijn eigen leven? Bovendien ben ik ook nogal tegendraads. Hoe populairder iets is, hoe minder leuk ik het vind. Al moet ik toegeven dat ik laatst toch overstag ben gegaan met de boeken van Brené Brown en ze waren inderdaad erg inspirerend.

Ook was ik meteen enthousiast over de Japanse Marie Kondo. Ik houd van opruimen en organiseren, dus dat boek moest ik hebben. Sindsdien vouw ik de was Marie-Kondo style, hoef ik nooit meer mijn kledingkast of die van de kinderen op te ruimen. Natuurlijk valt er elke dag nog genoeg te organiseren, en blijft het nodig om af en toe speelgoed, kleding en boeken weg te doen wanneer het niet meer gebruikt wordt. Ik merk het meteen als het ergens te rommelig is in huis. Ik kan me minder goed concentreren en voel me onrustig. Een opruimsessie doet wonderen voor mijn geluksgevoel. Wat dat betreft past het boek van Marie Kondo prima tussen de boeken over geluk en persoonlijke ontwikkeling.

Als katten van de wereld verdwijnen

Een heel ander boek dat mijn aandacht trok – ik denk vooral door de schattige kat op de kaft – is Als katten van de wereld verdwijnen van Genki Kawamura. Ook katten, honden en cavia’s worden tegenwoordig gebruikt om geluk van een andere kant te bekijken. Maar dit boek – een roman – leek me toch van een andere orde.

De hoofdpersoon van 30 jaar schrijft het boek als een soort afscheidsbrief naar de lezer omdat hij net te horen heeft gekregen dat hij nog een week te leven heeft. Het boek staat vol humor (“Maar eerst ging ik naar mijn vaste kapper. Ik zag zelf ook wel het komische van de situatie in: mijn haar laten knippen terwijl ik wellicht spoedig doodging”) en zet het hele concept floreren in een bijzonder daglicht. Want de man krijgt van de duivel (ja dat klinkt wat raar…) het voorstel om elke dag iets van de wereld te laten verdwijnen in ruil voor een extra dag dat hij kan leven. Het zet je zelf ook aan het denken, want die vervloekte mobiele telefoons kunnen toch prima van de wereld verdwijnen? Tot de hoofdpersoon erachter komt dat telefoons toch wel handig zijn, bijvoorbeeld om je geliefden niet meer mis te lopen.

De duivel bepaalt in het verhaal wat er verdwijnt en na elke verdwijning wordt de hoofdpersoon geconfronteerd met onverwachte gevoelens en verlies. ‘Om te winnen, moet je iets verliezen’ is het mantra dat hij van zijn moeder mee kreeg. Een intrigerende vraag die in dit boek centraal staat is natuurlijk: hoe ziet de wereld er uit als katten van de wereld verdwijnen? Dit prachtig geschreven, humoristische, herkenbare en ietwat eigenaardige boek laat je stil staan bij de belangrijkste dingen in je leven.

Een wonderful life

Een andere Japanse wijsheid komt uit de film After Life. Deze film vormde de inspiratie voor het promotieonderzoek van mijn collega Jacky van de Goor, die haar onderzoek helemaal zelf initieerde en vorm gaf rond de volgende vraag uit de film:

Stel, er is een hiernamaals. Na je dood worden daar al je herinneringen uit jouw leven gewist. Op één na. Welke herinnering kies jij om mee te nemen naar het hiernamaals?

Jacky organiseert workshops waarin deze wonderful life vraag en de verschillende herinneringen van de deelnemers met elkaar gedeeld worden. In een eerste studie waarin 100 van deze verhalen over één herinnering geanalyseerd zijn, komt onder andere naar voren:

Zich openstellen voor het leven: Een opvallende (once-in-a-lifetime) positieve ervaring die zich vaak onverwachts voor deed.

Confrontatie met de onzekerheden van het leven: Een opvallende negatieve ervaring zoals een ongeluk, verlies of bevalling met een ‘happy-end’ doordat het goed afliep of er een waardevol inzicht werd opgedaan. Het gaat hier om onverwachte positieve uitkomsten.

Vieringen: Bewust geplande activiteiten om een belangrijke gebeurtenis te vieren zoals een trouwdag, afscheid of verjaardag.

Het tegengaan van het negatieve: Negatieve ervaringen zoals het verlies van een dierbare die op een bewuste manier worden tegengegaan, bijvoorbeeld door iemand anders gerust te stellen of te troosten.

Bekende routines: Terugkerende routines die regelmatig thuis plaatsvinden zoals het voorleesmoment met de kinderen voor ze gaan slapen, of meer onregelmatig terugkerende routines zoals de jaarlijkse camping-vakantie of familie bezoek.

Jacky werkt momenteel aan een boek over haar onderzoek. Tot die tijd moeten we het doen met haar website en wetenschappelijke publicaties.

Welke vraag gaat jou helpen om meer betekenis te ervaren in je leven? Welke Japanse wijsheden wil jij met ons delen? Laat het weten in de comments hieronder!

 

 

 



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *